Tadımda yoğunluk neyi anlatır
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın hissedildiğini anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle aynı şey değildir. Değerlendirmeye ateşlemeden başlamak doğru olur, çünkü kuru yaprağın ham kokusu elinize bir referans noktası sağlar özellikle tadıma yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir noktadır. Bu aşamada tadımda no. 1 tubos gibi tüple korunan bir kutu ile romeo julieta no. 2 tekli gibi tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Yakılmamış çubuğu çekerken ağıza gelen tat ne kadar net ise yoğunluk o ölçüde fazla sayılır ve bu basit adım sonraki tüm yorumları daha güvenilir bir temele oturtur. Sonucu o anda kaydetmek gerekir, zira hafıza çabucak kaybolur. Her çubuğu iki kez koklamak yanılmayı önler çünkü gürültülü yerlerde hafif notalar çabucak kaçırılır. Yoğunluk kendi başına iyilik ölçüsü sayılmaz; sadece şiddeti gösterir. Kısacası ilk tadımda sabırlı olmak hem de kriterleri önceden belirlemek en doğru yol sayılır. Kriter belli olunca her puro aynı terazide değerlendirilir böylece notlar birbirini tutarlı olur. Değerlendirme esnasında dikkat dağıtıcı şeyler kenarda kalırsa odaklanma artar.
Yanışın üç evresinde aroma gücü
Bir çubuğun aroması baştan sona aynı kalmaz; bu yüzden aroma gücünü tek bir çekişle değerlendirmek doğru olmaz ayrıca baştan davranıp sonuç çıkarmak sık yapılan bir yanlıştır. İlk üçte birlik bölümde koku genellikle yumuşak ama temiz başlar elbette bu düzen her üründe aynen geçerli olmayabilir. Tadımda no. 3 tubos benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu evre çabuk geçer çünkü gerçek karakter çoğu zaman burada gizlidir. İkinci evrede aroma gücü sıklıkla yükselir ve tonlar belirginleşir hem de genellikle başlangıçtaki çekişlerden edinilen izlenim eksik olur. Kısa kalın çaplı vitola gibi kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha geç görülür nitekim bu sebeple yavaş ilerlemek ödüllendirir. Son bölümde sıcaklık yükseldiğinden acımsı tonlar öne çıkabilir gerçekten ısınmış tütün asıl tadını yalnızca orta kısımda gösterir. Üç evre için ayrı bir puan vermek daha adil değerlendirme verir. Bölümlerin sınırı çoğu zaman keskin değildir, bu yüzden yaklaşık olarak üçe ayırmak yeterlidir. Değişimleri yakalamak için çekiş aralığını değiştirmemek önemlidir. Art arda çekmek sıcaklığı yükseltir hem de aromayı bozar.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Aroma gücünü sayıya dökmek öznel izlenimi daha okunur kılar her zaman aynı aydınlatma ve sessiz bir köşe tercih edilmelidir. Birden beşe uzanan bir skala çoğu tadımcı için işe yarar bu da tadım notlarını kişiden kişiye daha tutarlı kılar. 1 belli belirsiz aromayı, beş de damakta baskın duran güçlü notayı anlatır bu sayede odak dağılmaz ve not kalitesi yükselir. Petit julietas benzeri ince ve kısa bir çubuk genellikle düşük puanlarda kalır ve sonradan bakıldığında neyi düşündüğünüz hemen hatırlanır. Petit julietas 25'lik neye benzer gibi aynı boydaki bir kutu ise tatlı notaları yüzünden benzer bir puan alabilir aksi halde aynı ürün iki ayrı not alabilir. Notu yazmadan önce en az üç nefes almak gerekir diğer taraftan ondalık notlar yazmak fazladan bir karmaşa getirir. Ölçeği her seferinde aynı tutmak kıyaslamayı mümkün kılar. Skalanın orta noktası genellikle kullanılan değerdir, çünkü ılımlı çubuklar çoğunluğu kapsar. Uç noktalardaki puanlar yalnızca belirgin hâllerde kullanılmalıdır. Böylece kayıtlar anlamlı olur.
Kalın çubuk ile ince çubuk arasında yoğunluk farkı
Çubuğun kalınlığı, yanışın hızını ve yoğunluğunu belirgin biçimde değiştirir bu yüzden kül çizgisinin eşit ilerlemesini da gözlemek yararlıdır. Dar çaplı bir çubuk daha çabuk yanar, dolayısıyla keskin notalar erken belirir nitekim ince çubuklarda ısı birikimi belirgin biçimde hızlıdır. Petit royales nasıl içilir gibi ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi kolayca gözlemlersiniz ısınma temposu ise tadı hemen değiştiren bir unsurdur. Geniş çaplı gövdelerde duman daha serin gelir ama notalar sonradan açılır ve bu hız aromanın algılanma süresini daraltır. Baldan yana yumuşak puro benzeri tatlılığı öne alan bir kutu bu çizgiyi iyi örnekler küllenme dengesizse not kısmına yazılmalıdır. Yavaş yanış tadı daha ayrıntılı kılar ama gücünü düşürmez tersine geniş gövdede ısı daha uzun bir süreye yayılır. Bu yüzden çapı kayıtlara yazmak unutulmamalı. Değişik çaplarda iki ürünü aynı oturumda denerken ilk olarak dar çaplıyı ardından kalını seçmek iyi olur. Bu şekilde güçlü aroma ince olanın izlenimini bastırmaz. Aradaki ara süresi yaklaşık yarım saat tutulmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Lezzet iki yoldan gelir: damaktaki tat ve burnun duyduğu aroma hâlbuki bu iki kanal birbirini tamamlar ama eş anlamlı değildir. Yoğunluğu doğru ölçmek için ikisini ayrı ayrı yazmak gerekir bu fark başta küçük gelse de sonuçları epey değiştirir. Nefesi dudaktan bırakırken burundan hafifçe çıkarmak burun geçişi denemesidir örneğin ılık bir nefes kokuyu daha zengin gösterir. Romeo y julieta short churchills benzeri kremsi bir robusto bu yöntemle aroma katmanını belirgin gösterir üstelik nezle halindeyken denenen tadımlar güvenilir olmaz. Romeo julieta short sports benzeri ince bir çubuk ise fındıksı notayı daha kısa bırakır sert bir nefes de narin notaları siler. Yoğunluk damakta zayıf ama koku tarafında yüksek çıkabilir aynı şekilde ağır bir yemekten hemen sonra algı körelir. Bu iki notu karşılaştırmak öğretici olur; Bu iki notu ayırmak kafa karışıklığını önler. Yeni başlayan tadımcılar açısından önce koku yoluyla algılanan notalara bakmak daha kolaydır. Zamanla damak kısmı da detay göstermeye başlar. Farklı aromaları adlandırmayı denemek algıyı keskinleştirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Ağız doyduğunda yoğunluk gerçekte olduğundan zayıf algılanır üstelik öğün aralarında deneme yapacaksanız bu ayrıntı daha da değer kazanır. Dolayısıyla her denemeden sonra ılık su almak iyi bir alışkanlıktır bu basit önlem aroma gücünün olduğu gibi görmenizi mümkün kılar. Romeo y julieta wide churchills gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa su daha uygundur çünkü doymuş bir ağız en belirgin notayı dahi soluk hissettirir. Şekersiz kahve kakao tonlarını öne çıkarır, şekerli içecek ise onları bastırır ayrıca buzlu içecekler dili uyuşturur ve tat hissini azaltır. Puritos serisi neye benzer benzeri ince ve beşli bir pakette kuru tütün karakteri suyla daha net anlaşılır o nedenle temizlik aşaması ihmal edilmemelidir. Yanındaki içeceği her tadımda sabit tutmak kıyası korur gerçekten tatlı sıvıdan hemen sonra keskin tonlar olduğundan sert görünür. Yemekten hemen sonra tadım yapmak önerilmez. Kahve ve su dışında çay da düşünülebilir; önemli olan seçimin sade kalmasıdır. Damak tazelendikten ardından birkaç dakika beklemek iyi sonuç verir. Hızlıca başlanan tadım sıklıkla hatalı kalır.
Mini ve club sigarillo arasında aroma gücü
Sigarillo formatında yanış hızlı sürdüğünden aroma dalgalanması daha dar bir alanda kalır üstelik başlangıç notu bu ölçülerde çabucak kaybolabilir. Dolayısıyla ilk çekişler ve bitiş arasındaki farkı görmek daha zordur bu sebeple küçük bir çubuk uzun bir puroya oranla daha sabırlı izlenmelidir. Romeo julieta 20 club benzeri club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi uzatır böylece yoğunluğu izlemeyi kolaylaştırır çünkü her nefesin ağırlığı daha büyüktür. Teneke kutulu mini sigarillo benzeri mini ölçü de kakao tonunu çabucak gösterip biter zira geçiş uzun süre değil saniyeler içinde gerçekleşir. Kısa çubuklarda iki çubuk denemek tek denemeden daha sağlam izlenim verir bu nedenle düzenli ve dengeli çekiş önerilir. Kutu aroması başlangıçtaki ilk izlenimi belirler bu nedenle yazmayı yanış sürerken değil de hemen bitince yapmak kolaylık sağlar. Bu izlenimi ayrı kaydetmek iyidir. Boy kısaldıkça aroma katmanı azalır, fakat yoğunluk hissi aynı kalabilir. Bu nedenle sigarillo notlarını büyük boy notlarıyla doğrudan kıyaslamamak daha doğru olur. Ayrı bir bölüm açmak yararlıdır.
Tadım defteri tutmak ve aynı çubuğu tekrar denemek
Bir defalık bir tadım aroma gücü hakkında kesin bir yargı vermez demek ki her deneme bir öncekinin üstüne eklenir. Günün yorgunluğu, oda kokusu ve saat algıyı değiştirir bu alışkanlık üç dört tadımdan ardından gözle görülür katkı sağlar. Bu yüzden basit bir tadım defteri açmak işe yarar yoksa benzer aromalar defalarca yeniden keşfedilir. Tadımda 20 aniversario benzeri yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde denendiğinde kakao tonu değişiyor mu görülür ayrıca aynı ürüne geri dönüp bakmak gelişimi görmenizi sağlar. Bastiones kutusu benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu de yoğunluk puanının ne kadar oynadığını gösterir bu da boşa emeğe neden olur. Tarih, puro adı ve puan tabloya girilmelidir gerçekten ilk notlar ileride açıldığında şaşırtıcı sapmalar gösterir. Notlar birbirinden iki basamaktan fazla fark çıkıyorsa şartlar yeniden düşünülmelidir. Haftalar içinde kendi ölçeğiniz oturur. Kayıtta kısa ifadeler ayrıntılı anlatımlardan daha kullanışlıdır. Mesela ikinci evre güçlü ahşap tonu gibi bir kayıt tatmin edici olur. İleride bakıldığında anlaşılır olmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Dolgunluk, içimin ağızdaki dokusunu tarif eder; yoğunluk ise notaların şiddetidir zira bu iki ölçüt aynı yönde hareket etmek mecburiyetinde olmaz. İkisi çoğu zaman birbirinin yerine anılır, hâlbuki bağımsız değerlendirilir bu iki kavramı ayırmak sonuçta daha gerçekçi bir değerlendirme ortaya çıkarır. El principe tadım notları benzeri küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olsa da sütlü kahve notasını net verebilir mesela ağır bir duman sönük bir tatla birleşebilir. La cabaña neye benzer gibi dengeli bir kutu ise orta gövdeyle badem notasını yüksek taşır kaldı ki ağır bir içim aromasız de olabilir. Yani yumuşak dumanlı bir çubuk yüksek lezzet verebilir tersi durum da geçerlidir. Bunu ayırt etmek için iki ayrı not yazmak işe yarar bu nedenle tek ifadeyle güçlü demek yerine ayrı ayrı yorumlamak önerilir. Gövdeye bakıp aroma gücünü tahmin etmek yanıltır. Birbirine yakın dolgunlukta iki ürün içinde yoğunluk farkı aramak hassas bir iştir. Bu yeteneğin gelişmesi sabır ile tekrarlı not tutmayı ister. Sonuçta en güvenilir kriter kişisel damak zevkiniz olacaktır.
Nem ve havalandırma ile yoğunluk algısı
Oda, aroma algısını en az tütün kadar etkiler yani en iyi tadım koşulları değiştirmemekle mümkündür. Fazla kuru bir havada çubuk çabuk yanar böylece keskin notalar öne geçer bu nedenle oda koşullarını da deftere eklemek yararlıdır. Çok nemli havada ise duman ağırlaşır hem de aroma bastırılır sıcaklık ise tütünün ısınma hızını etkileyen ayrı bir etkendir. Ahşap kutulu tok puro gibi ahşap kutulu bir purosunu tadarken ahşabın koruduğu durumu hesaba katmak gerekir aksi halde iki ayrı günde ortaya çıkan puan farkı çubuktan kaynaklanıyor sanılır. San cristobal magnífico puro benzeri orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda denenirse fark net okunur değerlendirme günü seçerken bunu unutmayın. Temiz hava odadaki yabancı kokuları azaltır, yoğun koku ise algıyı bozar oysa gerçek neden sıklıkla odadaki nem veya esinti olur. Tadımı hep benzer koşullarda yapmak en tutarlı yoldur. Havasız bir ortamda duman birikirse ikinci çubuğun aroması hatalı algılanabilir. Pencere açıklığı sağlamak genellikle yeterlidir. Hava akımı çok güçlüyse yanış yapısı şaşar.